Dyrrahu Digjital

Durrësi i hershëm

Artemisioni

Artemisioni, i zbuluar në vitin 1970 nga Vangjel Toçi afër Kodrave të Dautajve, në veriperëndim të Durrësit, fillimisht u mendua të ishte një sanktuar i kushtuar Afërditës. Në vitin 2003, një ekip kërkimor shqiptaro-francez i udhëhequr nga F. Tartari dhe A. Muller e riklasifikoi atë si sanktuarin e Artemisit. Edhe pse mungonin mbetjet arkitektonike, projekti kërkimor zbuloi rreth 5 tonë materiale arkeologjike, kryesisht figurina prej terrakote, të cilat sugjerojnë një praktikë të gjerë votive.

Koleksioni përfshin shumë figurina terrakote të Artemisit, mbishkrime dhe objekte të dedikuara Artemisit (ose Hekates), dhe një larmi artefaktesh që datojnë që nga shekulli i 6-të p.e.s., me aktivitet dukshëm më të lartë në shekullin e 4-të p.e.s. Afërsia e Artemisionit me portat e qytetit të lashtë dhe pozicioni i tij strategjik pranë një kalimi mes kodrave korrespondojnë me rrëfimet historike dhe pasurojnë dijet tona mbi topografinë e lashtë të zonës.

Ofertat votive pasqyrojnë respektin ndaj Artemisit si një perëndi që udhëheq individët përmes ndryshimeve jetësore kyçe. Gama e protomeve dhe figurinave prej terrakote përfaqëson gra të shtresave të ndryshme shoqërore dhe nënvizon rëndësinë e Artemisit në mbikëqyrjen e martesave dhe zhvillimit shoqëror. Studimi i materialit nga Artemisioni është thelbësor në studimin e evolucionit të zanatit të qeramikës në Epidamnos – Dyrrhachion, duke treguar ndikimet nga traditat greke dhe ato të Italisë së Jugut.

Të gjitha imazhet © Gilbert Naessens

Tempulli Arkaik – Spitallë

Tempulli Arkaik në Spitallë u gërmua në fillim të viteve 2000 në vijimësi të projektit Kora e Durrësit. Ai ishte pjesë e një sanktuari extra muros i ndërtuar në shekullin e 6 p.e.s. Tempulli vazhdoi të përdorej deri në fund të shekullit 4 – fillim të shekullit 3 p.e.s. Ai ruhej në formën e themeleve dhe një çatie të rrëzuar, nga ku dolën një numër i madh gjetjesh arkitektonike dhe qeramike të periudhave arkaike, klasike dhe helenistike.

Tempulli Arkaik – Bisht Pallë

Një sanktuar bregdetar ekstra mural u gërmua në mesin e viteve 2000 në Bisht Pallë, në veriperëndim të qytetit të Durrësit. U gjetën mbetjet e një çatie të rrëzuar in situ, që i përkiste sanktuarit, siç ishte çatia e rrëzuar e tempullit arkaik në Spitallë. Strukturat e evidentuara dëshmojnë për një fazë Arkaike dhe një fazë Helenistike. Deformimet e strukturave sugjerojnë se çatia dhe pjesët e murit rrethues u shkatërruan në antikitet për shkak të lëvizjeve së tokës. U zbuluan shumë tulla, elemente të çatisë, antefikse dhe objekte prej terrakote, ku mbizotërojnë dekorimet zoomorfe që lidhen me praktikat kulturore të periudhës Arkaike (stili Korintas).